Τρίτη Νοε 12
  
  1. Βασική πληροφορία
  2. Kατηγοριοποίηση
  3. Ταυτότητα
  4. Τεκμηρίωση
  5. Συσχετίσεις
  6. Δικαιώματα
  7. Πηγές

Άγιος Δημήτριος Διαβατών

Στοιχεία Καταγραφής print all
Κωδικός αρχείου καταγραφής CRID:13
Τύπος αρχείου καταγραφής Μεμονωμένο μνημείο
Ημερομηνία Καταγραφής 03-11-2012
Υπεύθυνος Καταγραφής Νατάσα Μιχαηλίδου
Δικαιώματα αρχείου καταγραφής
Παρατηρήσεις -


ΒΑΣΙΚΗ ΚΑΡΤΕΛΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ
Είδος μνημείου Ακίνητο μνημείο
Κωδικός Μνημείου CHURCH0006
Όνομα Μνημείου Άγιος Δημήτριος Διαβατών
Αρμόδιος φορέας Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως
Όνομα τόπου Διαβατά Θεσσαλονίκης
Χρονολόγηση κατασκευής
1852 μ.Χ.
Σύντομη Περιγραφή Ο παλαιός ενοριακός ναός των Διαβατών (Ντουντουλάρ) είναι ένας από τους σημαντικότερους και παλαιότερους ναούς της Ι. Μητροπόλεως. Κτίσμα των μέσων του 19ου αι. (περ. 1852) ανήκει στον διαδεδομένο τύπο της τρίκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής και, παρά την λιτότητα και απλότητα των υλικών κατασκευής, αποτελεί ένα αξιομνημόνευτο αρχιτεκτονικό σύνολο της περιοχής γύρω από την πόλη της Θεσσαλονίκης.
Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η συλλογή των φορητών εικόνων (περίπου ενενήντα), αλλά και ο ξύλινος εξοπλισμός του με γραπτό διάκοσμο (τέμπλο, άμβωνας, επισκοπικός θρόνος), που είναι σύγχρονα με την κατασκευή του ναού (1853-54). Οι εικόνες προέρχονται από ντόπιους ζωγράφους με σαφείς λαϊκές καταβολές· παρουσιάζουν ιδιαίτερο εικαστικό και εικονογραφικό ενδιαφέρον και αντανακλούν τις καλλιτεχνικές τάσεις της εκκλησιαστικής ζωγραφικής στο χώρο της Μακεδονίας στην τελευταία περίοδο της Τουρκοκρατίας, λίγο πριν την απελευθέρωση (1839-1912).
Το τέμπλο και ο άμβωνας ξεχωρίζουν για την υψηλή ποιότητα εκτέλεσης και την αισθητική αρτιότητά τους και μπορούν να συγκριθούν με ανάλογα έργα των εκκλησιών της Θεσσαλονίκης. Επίσης, οι τοιχογραφίες του ναού - σπάνιες για την εποχή τους- δεν ακολουθούν κάποιο εικονογραφικό πρόγραμμα και προφανώς έγιναν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές από διαφορετικούς λαϊκούς ζωγράφους. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ασυνήθιστη απεικόνιση των εβδομήκοντα αποστόλων περιμετρικά στην ανώτερη ζώνη του κεντρικού κλίτους.
Τα έργα αναστήλωσης και αποκατάστασης του κτίσματος και ακολούθως οι εργασίες συντήρησης του εσωτερικού εξοπλισμού και όλων των κινητών κειμηλίων του ναού, που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες δύο δεκαετίες με πρωτοβουλία «Επιτροπής Διασώσεως του Αγίου Δημητρίου Διαβατών», επανέφεραν την αυθεντική φυσιογνωμία του μνημείου, αποβάλλοντας τη φθορά του χρόνου και τις κατά καιρούς επεμβάσεις σε αυτό. Ο ναός των Διαβατών αποτελεί πλέον «το κόσμημα» της εκκλησιαστικής περιφέρειας της Ι. Μητρόπολης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως